Ontwikkeling van de controlfunctie

In veel organisaties is de controlfunctie onvoldoende ontwikkeld om de uitdagingen waar organisaties voor staan te adresseren. Businesscontrollers doen nog veel werkzaamheden op grootboekniveau en op het gebied van rapportage. Financial control is niet aanwezig of is in de hoofdzaak met basale grootboekfuncties bezig.

TIM richt zich op het veranderingsmanagement binnen de controlfunctie. Een heldere scheiding tussen business control en financial control vormt hierbij de basis. Beide functies moeten worden ontwikkeld, ieder met een eigen profiel en deskundigheid. Financial controllers houden zich bezig met het rapporteren en analyseren van het verleden. Businesscontrollers richten zich op advisering richting de toekomst waarbij zij enerzijds adviseur van het management en bestuur zijn, anderzijds acteren als onafhankelijke poortwachters van de organisatie met een kritisch geweten. Het risicomanagement maakt hierin een integraal onderdeel uit van het takenpakket van de businesscontroller.

In dit kader hanteren wij een typologie van controllers om een beter beeld te krijgen van de aard van de controlfunctie binnen een organisatie. Op basis van twee assen kunnen een viertal typen controllers worden onderscheiden. De verticale as geeft de mate van onafhankelijkheid weer (van laag naar hoog). De horizontale as geeft de mate van betrokkenheid weer (van hoog naar laag). 

Dit leidt tot een volgende typologie van controllers. 

Ad A. Split controller

• zowel afhankelijk als laag betrokken
• komt weinig voor en is geen natuurlijk voorkeursmodel

Ad B. Involved controller is sterk betrokken bij een organisatie en heeft een lage onafhankelijk met de organisatie. 

• sterke vertrouwensrelatie met directie en management
• hoge prioriteit op serviceverlening naar het management van de eenheid
• externe fokus
• sterke vertrouwenspositie
• ondersteunend bij beslissingsprocessen
• lage prioriteit op rapportages
• lage prioriteit op interne controle en compliance

De onafhankelijkheid van advies- en rapportageprocessen vormt een risico bij dit type controllers. 

Ad C. Independent controller heeft een lagere betrokkenheid bij de organisatie en is hoog onafhankelijk

• hoge prioriteit op onafhankelijke en objectieve rapportages
• sterke focus op interne controle en compliance
• lage prioriteit op de serviceverlening
• heeft een hoge kennis van de totale organisatie en de onderlinge verbanden
• sterke interne focus
• onafhankelijk en objectief

Ad D. Strong controller

• is zowel onafhankelijk als hoog betrokken bij de organisatie
• kan functioneren in een mix van involved en independent
• hoog gekwalificeerd en ervaren

Op basis van deze typologie zal een ieder de voorkeur hebben voor een strong controller. We moeten dit echter beschouwen als een groeimodel. Voor veel organisaties kan een mix van independent en involved controller tussen verschillende controllers prima werken zolang tegenkrachten elkaar in balans houden. Daarmee wordt een countervailing power gecreëerd binnen de groep van controllers.